คำนวณประกันสังคม 2569: มาตรา 33 39 40 จ่ายเงินสมทบเท่าไร?

ทุกเดือนพนักงานประจำจะถูกหักเงินเข้ากองทุนประกันสังคมโดยอัตโนมัติ แต่หลายคนยังไม่แน่ใจว่าจ่ายเท่าไร ได้สิทธิ์อะไรบ้าง และมาตรา 33 39 40 ต่างกันอย่างไร บทความนี้อธิบายวิธีคำนวณเงินสมทบประกันสังคมทุกมาตราปี 2569 พร้อมตัวอย่างจริง อ้างอิงข้อมูลจากสำนักงานประกันสังคม (SSO)

ประกันสังคมคืออะไร?

ประกันสังคมเป็นระบบสวัสดิการของรัฐที่คุ้มครองผู้ประกันตนเมื่อเจ็บป่วย พิการ เสียชีวิต คลอดบุตร ชราภาพ ตกงาน และสงเคราะห์บุตร โดยทั้งลูกจ้าง นายจ้าง และรัฐบาลร่วมกันจ่ายเงินสมทบเข้ากองทุน ซึ่งดูแลโดย สำนักงานประกันสังคม (สปส.) กระทรวงแรงงาน

ปัจจุบันแบ่งผู้ประกันตนออกเป็น 3 มาตราหลัก ตามสถานะการทำงาน:

• มาตรา 33 — ลูกจ้างที่มีนายจ้าง (พนักงานประจำ)
• มาตรา 39 — ผู้ที่เคยเป็นลูกจ้างมาตรา 33 แล้วลาออก สมัครต่อเอง
• มาตรา 40 — ผู้ประกอบอาชีพอิสระ ฟรีแลนซ์ ค้าขาย

มาตรา 33: วิธีคำนวณเงินสมทบลูกจ้าง

ผู้ประกันตนมาตรา 33 คือลูกจ้างที่ทำงานในสถานประกอบการ นายจ้างต้องขึ้นทะเบียนลูกจ้างทุกคนเข้าระบบประกันสังคม โดยจ่ายเงินสมทบทั้งสองฝ่ายในอัตราเดียวกัน

สูตรคำนวณเงินสมทบมาตรา 33

ทั้งลูกจ้างและนายจ้างจ่ายสมทบฝ่ายละ 5% ของค่าจ้าง รัฐบาลร่วมจ่ายอีก 2.75% รวม 3 ฝ่าย:

ตัวอย่างการคำนวณมาตรา 33

ตัวอย่างที่ 1: เงินเดือน 15,000 บาท

• ฐานค่าจ้าง = 15,000 บาท (ไม่เกินเพดาน)
• ลูกจ้าง: 15,000 x 5% = 750 บาท/เดือน
• นายจ้าง: 15,000 x 5% = 750 บาท/เดือน
• รัฐบาล: 15,000 x 2.75% = 412.50 บาท/เดือน
• รวมทั้ง 3 ฝ่าย: 1,912.50 บาท/เดือน

ตัวอย่างที่ 2: เงินเดือน 25,000 บาท

• เงินเดือนเกินเพดาน 15,000 บาท → คำนวณจากเพดาน 15,000 บาท
• ลูกจ้าง: 15,000 x 5% = 750 บาท/เดือน
• นายจ้าง: 750 บาท/เดือน
• รวมหักจากสลิปเงินเดือน = 750 บาทเท่ากัน ไม่ว่าเงินเดือนจะสูงแค่ไหน

ตัวอย่างที่ 3: เงินเดือน 10,000 บาท

• ฐานค่าจ้าง = 10,000 บาท (ไม่เกินเพดาน)
• ลูกจ้าง: 10,000 x 5% = 500 บาท/เดือน
• นายจ้าง: 500 บาท/เดือน
• รัฐบาล: 10,000 x 2.75% = 275 บาท/เดือน

ตารางเงินสมทบมาตรา 33 ตามระดับเงินเดือน

* เงินเดือนตั้งแต่ 15,000 บาทขึ้นไปจ่ายเท่ากันที่ 750 บาท/เดือน เพราะเพดานฐานค่าจ้างอยู่ที่ 15,000 บาท

มาตรา 39: สำหรับผู้ที่ลาออกจากงาน

มาตรา 39 ออกแบบมาสำหรับผู้ที่เคยเป็นลูกจ้างมาตรา 33 มาแล้วอย่างน้อย 12 เดือน และลาออกจากงานไม่เกิน 6 เดือน สามารถสมัครเป็นผู้ประกันตนต่อเพื่อรักษาสิทธิ์ประกันสังคม

เงื่อนไขการสมัครมาตรา 39

• เคยเป็นผู้ประกันตนมาตรา 33 ไม่น้อยกว่า 12 เดือน
• ลาออกจากงานไม่เกิน 6 เดือน
• ยื่นแบบ สปส. 1-20 ที่สำนักงานประกันสังคมพื้นที่

เงินสมทบมาตรา 39

ข้อควรระวัง: หากไม่จ่ายเงินสมทบ 3 เดือนติดต่อกัน หรือภายใน 12 เดือนไม่จ่ายเกิน 9 เดือน สิ้นสุดความเป็นผู้ประกันตนมาตรา 39 ทันที

มาตรา 40: สำหรับฟรีแลนซ์และอาชีพอิสระ

ผู้ที่ไม่ได้เป็นลูกจ้างสามารถสมัครมาตรา 40 ได้ อายุ 15-65 ปี ไม่ต้องเคยอยู่ในระบบประกันสังคมมาก่อน มี 3 ทางเลือกที่ให้สิทธิ์คุ้มครองแตกต่างกัน:

อ้างอิง: สำนักงานประกันสังคม (SSO) อัตราปี 2569

เลือกทางเลือกไหนดี?

• ทางเลือก 1 (70 บาท) — เหมาะกับผู้มีรายได้น้อย ต้องการความคุ้มครองพื้นฐาน เจ็บป่วย ทุพพลภาพ เสียชีวิต
• ทางเลือก 2 (100 บาท) — เพิ่มเงินบำเหน็จชราภาพ เหมาะกับผู้ที่ต้องการออมเงินระยะยาว
• ทางเลือก 3 (300 บาท) — ครอบคลุมที่สุด เพิ่มเงินสงเคราะห์บุตร เหมาะกับฟรีแลนซ์ที่มีครอบครัว

เปรียบเทียบ 3 มาตรา: คุ้มครองและเงินสมทบ

สิทธิประโยชน์ 7 กรณีของประกันสังคม

ผู้ประกันตนมาตรา 33 ได้รับความคุ้มครองครบ 7 กรณี ดังนี้:

1. เจ็บป่วย — รักษาพยาบาลฟรีที่โรงพยาบาลตามสิทธิ์ พร้อมเงินทดแทนการขาดรายได้ 50% ของค่าจ้างรายวัน สูงสุด 90 วัน/ปี
2. คลอดบุตร — เหมาจ่ายค่าคลอด 15,000 บาท/ครั้ง พร้อมเงินสงเคราะห์ 50% ของค่าจ้าง 90 วัน (ไม่จำกัดจำนวนครั้ง)
3. ทุพพลภาพ — เงินทดแทน 50% ของค่าจ้างตลอดชีวิต และค่ารักษาพยาบาลตามที่จ่ายจริง
4. เสียชีวิต — เงินค่าทำศพ 50,000 บาท และเงินสงเคราะห์ 50% ของค่าจ้าง 4 เดือน
5. สงเคราะห์บุตร — เงินสงเคราะห์บุตร 800 บาท/เดือน/คน คราวละไม่เกิน 3 คน ตั้งแต่แรกเกิดถึง 6 ปี
6. ชราภาพ — เงินบำเหน็จหรือบำนาญชราภาพ ขึ้นอยู่กับจำนวนเดือนที่จ่ายสมทบ
7. ว่างงาน — เงินทดแทน 50% ของค่าจ้างสูงสุด 90 วัน (กรณีถูกเลิกจ้าง) หรือ 30% สูงสุด 90 วัน (กรณีลาออก) เฉพาะมาตรา 33

ประกันสังคมกับการลดหย่อนภาษี

เงินสมทบประกันสังคมที่ลูกจ้างจ่ายทุกเดือนสามารถนำไปลดหย่อนภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาได้ตามจำนวนที่จ่ายจริง โดยไม่ต้องเก็บใบเสร็จเพิ่มเติม เพราะนายจ้างจะระบุยอดเงินสมทบในหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) อยู่แล้ว

• มาตรา 33: ลดหย่อนได้สูงสุด 9,000 บาท/ปี
• มาตรา 39: ลดหย่อนได้ 5,184 บาท/ปี (432 x 12)
• มาตรา 40: ลดหย่อนได้ 840-3,600 บาท/ปี ตามทางเลือก

สำหรับรายละเอียดการคำนวณภาษีเงินได้ทั้งหมด อ่านเพิ่มเติมที่ บทความภาษีเงินได้ 2569

ลาออกแล้วต้องทำอย่างไร?

เมื่อลาออกจากงาน สิทธิ์มาตรา 33 จะคุ้มครองต่ออีก 6 เดือนนับจากวันที่สิ้นสุดการเป็นผู้ประกันตน ระหว่างนี้มีทางเลือก:

1. สมัครมาตรา 39 — ภายใน 6 เดือนหลังลาออก จ่ายเดือนละ 432 บาท รักษาสิทธิ์ 6 กรณี
2. สมัครมาตรา 40 — หากเป็นฟรีแลนซ์ จ่าย 70-300 บาท/เดือน ตามทางเลือก
3. ไม่สมัครต่อ — หลังครบ 6 เดือน สิทธิ์หมด ยกเว้นเงินบำเหน็จ/บำนาญชราภาพที่สะสมไว้

ข้อแนะนำ: หากลาออกแล้วยังไม่มีงานใหม่ ควรสมัครมาตรา 39 ทันทีเพื่อไม่ให้สิทธิ์ขาดช่วง โดยเฉพาะสิทธิ์รักษาพยาบาลและเงินชราภาพ

วิธีเช็กสิทธิ์ประกันสังคมออนไลน์

ผู้ประกันตนสามารถเช็กสิทธิ์และข้อมูลประกันสังคมได้หลายช่องทาง:

• เว็บไซต์ สปส. — เข้าระบบ e-Service ที่ www.sso.go.th ตรวจสอบยอดสะสม สิทธิ์รักษาพยาบาล และประวัติการส่งเงินสมทบ
• แอป SSO Connect — ดาวน์โหลดฟรีทั้ง iOS และ Android ดูข้อมูลได้ทุกที่
• สายด่วน 1506 — โทรสอบถามข้อมูลและสิทธิ์ประกันสังคมตลอด 24 ชั่วโมง

เครื่องคำนวณที่เกี่ยวข้อง

• เครื่องคำนวณประกันสังคม มาตรา 33 39 40
• คำนวณเงินเดือนสุทธิ หลังหักประกันสังคม-ภาษี
• คำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา
• คำนวณค่าล่วงเวลา OT ตามกฎหมายแรงงาน
• คำนวณเงินเกษียณ วางแผนเงินพอใช้

บทความที่เกี่ยวข้อง

• เงินเดือนสุทธิ 2569 คำนวณหัก ประกันสังคม ภาษี
• ภาษีเงินได้ 2569 คำนวณ วิธีลดหย่อน
• คำนวณค่าโอที 2569 ตามกฎหมายแรงงาน
• คำนวณเงินเกษียณ 2569 วางแผนเงินพอใช้

แหล่งข้อมูลทางการ

• สำนักงานประกันสังคม (SSO) — www.sso.go.th
• กระทรวงแรงงาน — www.mol.go.th

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)